पाकिस्तानच्या निर्मितीला भारतातील धार्मिक परिस्थिती कितपत जबाबदार आहे?
पाकिस्तानच्या निर्मितीला भारतातील धार्मिक परिस्थिती बऱ्याच अंशी जबाबदार होती. त्यामागील काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
-
दोन-राष्ट्र सिद्धांत (Two-Nation Theory):
या सिद्धांतानुसार, हिंदू आणि मुस्लिम हे दोन भिन्न राष्ट्र आहेत आणि ते एकत्र राहू शकत नाहीत. मुस्लिम लीगचे नेते मोहम्मद अली जिन्ना यांनी हा सिद्धांत मांडला आणि पाकिस्तानच्या निर्मितीसाठी त्याचा वापर केला.
-
धार्मिक तेढ:
19 व्या आणि 20 व्या शतकात हिंदू आणि मुस्लिम समुदायांमध्ये धार्मिक तेढ वाढला. अनेक धार्मिक दंगली झाल्या, ज्यामुळे दोन्ही समुदायांमध्ये अविश्वास निर्माण झाला.
-
राजकीय प्रतिनिधित्व:
मुस्लिमांना वाटत होते की स्वतंत्र भारतात त्यांचे राजकीय प्रतिनिधित्व पुरेसे नसेल आणि हिंदू बहुसंख्य असल्याने त्यांच्यावर अन्याय होईल. त्यामुळे त्यांनी स्वतःसाठी एका वेगळ्या राष्ट्राची मागणी केली.
-
ब्रिटिश धोरण:
ब्रिटिशांनी 'फोडा आणि राज्य करा' (Divide and Rule) हे धोरण अवलंबले, ज्यामुळे हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये अधिक फूट पडली. त्यांनी मुस्लिमांना हिंदूंविरोधात भडकवण्याचे काम केले, ज्यामुळे पाकिस्तानच्या निर्मितीला आणखी बळ मिळाले.
-
मुस्लिम लीगची भूमिका:
मुस्लिम लीगने मुस्लिमांसाठी एक वेगळे राष्ट्र असावे यासाठी जोरदार प्रचार केला. त्यांनी मुस्लिमांना एकत्र आणून पाकिस्तानच्या मागणीला पाठिंबा मिळवला.
या कारणांमुळे भारतातील धार्मिक परिस्थिती पाकिस्तानच्या निर्मितीला मोठ्या प्रमाणात जबाबदार होती.