
पाकिस्तान
-
पाकव्याप्त काश्मीर (पीओके) परत मिळवणे: लंडनमध्ये एका कार्यक्रमात बोलताना जयशंकर म्हणाले की, भारताला आता फक्त पीओके परत मिळण्याची प्रतीक्षा आहे, जो पाकिस्तानने बेकायदेशीरपणे बळकावला आहे. पीओके परत मिळाल्यावरच काश्मीर समस्येचे समाधान होईल, असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.
-
दहशतवाद मुक्त शेजारी: भारताला इतर शेजारी देशांप्रमाणे पाकिस्तानशी चांगले संबंध हवे आहेत, पण दहशतवादमुक्त शेजारी असणे आवश्यक आहे, असे जयशंकर यांनी स्पष्ट केले. पाकिस्तानने दहशतवाद थांबवल्यास द्विपक्षीय संबंध सुधारू शकतात, असेही ते म्हणाले.
-
पाकिस्तान पुरस्कृत दहशतवाद: सिंगापूरमध्ये बोलताना जयशंकर यांनी स्पष्ट केले की, भारत पाकिस्तान पुरस्कृत दहशतवाद कधीही सहन करणार नाही. पाकिस्तान दहशतवादाला खतपाणी घालत आहे, असा आरोप त्यांनी केला आणि भारत याविरुद्ध कठोर पावले उचलेल, असे सांगितले.
-
काश्मीरमधील समस्यांचे निराकरण: भारताने काश्मीरमधील बहुतेक समस्यांचे निराकरण केले आहे. कलम ३७० रद्द करणे, विकास आणि आर्थिक उपक्रमांची पुनर्संचयित करणे, निवडणुका घेणे हे त्याचे महत्वाचे टप्पे आहेत.
- मेजर सोमनाथ शर्मा हे भारतीय सेनेतील 'परमवीर चक्र' पुरस्काराचे पहिले मानकरी आहेत. त्यांनी 1947 च्या भारत-पाक युद्धात अद्भुत शौर्य दाखवले.
- 3 नोव्हेंबर 1947 रोजी, मेजर शर्मा यांच्या नेतृत्वाखालील सैन्याच्या तुकडीने, पाकिस्तानी सैन्याच्या मोठ्या हल्ल्याला शौर्याने तोंड दिले. त्यांनी आपल्या सैनिकांना प्रोत्साहन देत, शेवटच्या श्वासापर्यंत लढाई केली. त्यांच्या या पराक्रमामुळे श्रीनगर विमानतळ वाचले.
- या युद्धातील अतुलनीय योगदानाबद्दल त्यांना मरणोत्तर परमवीर चक्राने सन्मानित करण्यात आले.

मेजर सोमनाथ शर्मा
- सेकंड लेफ्टनंट अरुण खेत्रपाल हे 1971 च्या भारत-पाक युद्धातील एक वीर जवान होते. त्यांनी 'बॅटल ऑफ बसंतर' मध्ये अद्भुत शौर्य दाखवले.
- 16 डिसेंबर 1971 रोजी, खेत्रपाल यांनी पाकिस्तानी सैन्याच्या रणगाड्यांना एकटे भिडून त्यांचा हल्ला परतवून लावला. त्यांनी अनेक पाकिस्तानी रणगाडे नष्ट केले आणि भारतीय भूमीचे रक्षण केले.
- या युद्धातील त्यांच्या शौर्यासाठी त्यांना मरणोत्तर परमवीर चक्राने सन्मानित करण्यात आले.

सेकंड लेफ्टनंट अरुण खेत्रपाल
- कॅप्टन विक्रम बत्रा हे 1999 च्या कारगिल युद्धातील hero होते. त्यांनी अनेक महत्वाच्या ठिकाणी विजय मिळवला.
- कारगिल युद्धादरम्यान, कॅप्टन बत्रा यांनी 'पॉइंट 4875' जिंकण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांनी आपल्या जीवाची पर्वा न करता शत्रूंवर हल्ला केला आणि विजय मिळवला.
- त्यांच्या शौर्याबद्दल त्यांना मरणोत्तर परमवीर चक्राने सन्मानित करण्यात आले.

कॅप्टन विक्रम बत्रा
- लांस नायक अल्बर्ट एक्का हे 1971 च्या भारत-पाक युद्धातील एक शूर सैनिक होते.
- 4 डिसेंबर 1971 रोजी, त्यांनी शत्रूंवर हल्ला करत त्यांना कंठस्नान घातले. त्यांनी अनेक शत्रूंना मारले आणि भारतीय सैन्याला विजय मिळवून दिला.
- या युद्धातील त्यांच्या शौर्यासाठी त्यांना मरणोत्तर परमवीर चक्राने सन्मानित करण्यात आले.

लांस नायक अल्बर्ट एक्का
१९७२ मध्ये भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातComponent Name (शिमला करार) झाला.
हा करार २ जुलै १९७२ रोजी भारताच्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी आणि पाकिस्तानचे अध्यक्ष झुल्फिकार अली भुट्टो यांच्यात झाला.
या कराराची उद्दिष्ट्ये:
- शांततापूर्ण संबंध प्रस्थापित करणे.
- वाद आणि संघर्ष टाळण्यासाठी चर्चा करणे.
- एकमेकांच्या प्रादेशिक अखंडतेचा आदर करणे.
शिमला कराराने १९७१ च्या युद्धातून निर्माण झालेले प्रश्न सोडवण्याचा प्रयत्न केला.
अधिक माहितीसाठी आपण विकिपीडिया (शिमला करार - विकिपीडिया) बघू शकता.
पाकिस्तानच्या निर्मितीला भारतातील धार्मिक परिस्थिती बऱ्याच अंशी जबाबदार होती. त्यामागील काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
-
दोन-राष्ट्र सिद्धांत (Two-Nation Theory):
या सिद्धांतानुसार, हिंदू आणि मुस्लिम हे दोन भिन्न राष्ट्र आहेत आणि ते एकत्र राहू शकत नाहीत. मुस्लिम लीगचे नेते मोहम्मद अली जिन्ना यांनी हा सिद्धांत मांडला आणि पाकिस्तानच्या निर्मितीसाठी त्याचा वापर केला.
-
धार्मिक तेढ:
19 व्या आणि 20 व्या शतकात हिंदू आणि मुस्लिम समुदायांमध्ये धार्मिक तेढ वाढला. अनेक धार्मिक दंगली झाल्या, ज्यामुळे दोन्ही समुदायांमध्ये अविश्वास निर्माण झाला.
-
राजकीय प्रतिनिधित्व:
मुस्लिमांना वाटत होते की स्वतंत्र भारतात त्यांचे राजकीय प्रतिनिधित्व पुरेसे नसेल आणि हिंदू बहुसंख्य असल्याने त्यांच्यावर अन्याय होईल. त्यामुळे त्यांनी स्वतःसाठी एका वेगळ्या राष्ट्राची मागणी केली.
-
ब्रिटिश धोरण:
ब्रिटिशांनी 'फोडा आणि राज्य करा' (Divide and Rule) हे धोरण अवलंबले, ज्यामुळे हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये अधिक फूट पडली. त्यांनी मुस्लिमांना हिंदूंविरोधात भडकवण्याचे काम केले, ज्यामुळे पाकिस्तानच्या निर्मितीला आणखी बळ मिळाले.
-
मुस्लिम लीगची भूमिका:
मुस्लिम लीगने मुस्लिमांसाठी एक वेगळे राष्ट्र असावे यासाठी जोरदार प्रचार केला. त्यांनी मुस्लिमांना एकत्र आणून पाकिस्तानच्या मागणीला पाठिंबा मिळवला.
या कारणांमुळे भारतातील धार्मिक परिस्थिती पाकिस्तानच्या निर्मितीला मोठ्या प्रमाणात जबाबदार होती.
या प्रश्नातील वेगळा पर्याय रशिया आहे.
स्पष्टीकरण:
- भारत, पाकिस्तान आशिया खंडातील देश आहेत.
- रशिया हा युरोप आणि आशिया दोन्ही खंडांमध्ये आहे.
पेशावर:
१८५७ च्या उठावात पेशावरमध्ये महत्वाच्या घटना घडल्या. येथे ब्रिटीश सैन्यात असलेल्या भारतीय सैनिकांनी बंड केले. या बंडाचे मुख्य कारण म्हणजे सैनिकांना देण्यात येणाऱ्या चरबी लावलेल्या काडतुसांबद्दल असलेली नाराजी. मंगल पांडे यांनी सुरू केलेल्या बंडाच्या पार्श्वभूमीवर, पेशावरमधील सैनिकांमध्ये असंतोष वाढला आणि त्यांनी उठाव केला.
अधिक माहितीसाठी, आपण खालील दुवे पाहू शकता:
- निर्मिती: पाकिस्तानची निर्मिती 1947 मध्ये भारत-पाकिस्तान फाळणीच्या वेळी झाली. मुस्लिम लीगने असा युक्तिवाद केला की भारतीय उपखंडातील मुस्लिमांसाठी एक वेगळा देश आवश्यक आहे. Britannica
- संबंध: भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील संबंध अनेक दशकांपासून तणावपूर्ण आहेत. काश्मीरचा मुद्दा आणि सीमा विवाद हे प्रमुख कारण आहेत.
- राजकीय अस्थिरता: पाकिस्तानमध्ये अनेक वेळा राजकीय अस्थिरता दिसून आली आहे, ज्यात लष्करी हस्तक्षेप आणि सत्ता बदल यांचा समावेश आहे.
- अर्थव्यवस्था: पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था अनेक समस्यांनी ग्रस्त आहे, ज्यात कर्ज, महागाई आणि बेरोजगारी यांचा समावेश आहे. World Bank
- संस्कृती: पाकिस्तानची संस्कृती विविधतेने भरलेली आहे. सिंध, पंजाब, बलुचिस्तान आणि खैबर पख्तुनख्वा यांसारख्या प्रांतांमध्ये वेगवेगळ्या सांस्कृतिक परंपरा आहेत.