सहकार क्षेत्राची व्याप्ती सविस्तर स्पष्ट करा?
सहकार क्षेत्राची व्याप्ती सविस्तर स्पष्ट करा?
सहकार क्षेत्राची व्याप्ती अनेकविध आहे, जी खालीलप्रमाणे स्पष्ट केली आहे:
- कृषी क्षेत्र:
सहकारी संस्था शेतकऱ्यांसाठीcredit, बियाणे, खते आणि इतर निविष्ठा पुरवतात. या संस्था शेतमालाच्या साठवणुकीत आणि वितरणात मदत करतात.
उदाहरण: कृषी पतपुरवठा सहकारी संस्था.
- बँकिंग क्षेत्र:
सहकारी बँका ग्रामीण आणि शहरी भागातील लोकांना बँकिंग सुविधा पुरवतात. या बँका कर्ज देतात आणि ठेवी स्वीकारतात.
उदाहरण: जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक.
- उपभोक्ता क्षेत्र:
सहकारी ग्राहक भांडारे लोकांना आवश्यक वस्तू आणि सेवा पुरवतात. यामुळे वाजवी दरात वस्तू उपलब्ध होतात.
उदाहरण: ग्राहक सहकारी भांडार.
- गृहनिर्माण क्षेत्र:
सहकारी गृहनिर्माण संस्था लोकांना घरे बांधण्यासाठी किंवा खरेदी करण्यासाठी मदत करतात. यामुळे लोकांना परवडणाऱ्या किमतीत घरे मिळतात.
उदाहरण: गृहनिर्माण सहकारी संस्था.
- दुग्ध व्यवसाय:
सहकारी दुग्ध संस्था दूध उत्पादकांना एकत्र आणून त्यांच्या दुधाला योग्य भाव मिळवून देतात. या संस्था दुग्ध प्रक्रिया आणि वितरण देखील करतात.
उदाहरण: अमूल (AMUL).
- मत्स्य व्यवसाय:
सहकारी मत्स्य व्यवसाय संस्था मच्छीमारांना मदत करतात. त्यांना आवश्यक सुविधा पुरवतात आणि त्यांच्या उत्पादनांना बाजारपेठ मिळवून देतात.
- इतर क्षेत्र:
या व्यतिरिक्त, सहकार क्षेत्र शिक्षण, आरोग्य, आणि पर्यटन यांसारख्या क्षेत्रांमध्येही कार्यरत आहे.
सहकार क्षेत्र हे समाजाच्या आर्थिक आणि सामाजिक विकासासाठी एक महत्त्वाचे साधन आहे.