समाजवाद

आधुनिक साम्राज्यवादाची कारणे आणि परिणाम कोणते आहेत?

2 उत्तरे
2 answers

आधुनिक साम्राज्यवादाची कारणे आणि परिणाम कोणते आहेत?

0
आधुनिक साम्राज्यवाद : कारणे व परिणाम
⭑ आधुनिक साम्राज्यवाद हा वसाहतवादातून जन्मास आला. औद्योगिक क्रांतीने ह्या साम्राज्यवादास मूर्त स्वरूप दिले. वसाहतींतील स्थानिक लोकांचा पराभव करून युरोपीय राष्ट्रांनी आपले वर्चस्व स्थापन केले. त्यांनी आपल्या धर्म व संस्कृतीचाही वसाहतींमध्ये प्रसार केला.
साम्राज्यवादाच्या पहिल्या टप्प्यात युरोपीय राष्ट्रांनी वसाहतीमध्ये कायमस्वरूपी वास्तव्य न करता त्या प्रदेशातील खनिजसंपत्ती मिळविणे, बाजारपेठा काबीज करणे आणि मिळेल त्यामागनि आर्थिक शोषण करणे ह्यावरच लक्ष केंद्रित केले.
साम्राज्यवादाच्या प्रसारामुळे युरापीय राष्ट्रांत सत्तास्पर्धा सुरू झाली. त्याचे पडसाद वसाहतींवर उमटू लागले, त्यामुळे युरोपीय इतिहास हा जागतिक स्वरूपात पुढे आला.
औद्योगिक क्रांती, कच्च्या मालाची गरज, भांडवल गुंतवणूक, अतिरिक्त लोकसंख्येची समस्या, इत्यादी अनेक कारणांमुळे साम्राज्यवादाचा झपाट्याने विस्तार झाला.
आधुनिक साम्राज्यवादाचे वसाहतींवर सर्वकष स्वरूपाचे परिणाम झाले. राजकीय परिणामात वसाहती युरोपीय राष्ट्रांच्या गुलाम बनल्या. हरवलेले राजकीय स्वातंत्र्य वसाहतींना संघर्ष करून मिळवावे लागले. त्याचबरोबर नव्या राजकीय विचारांची ओळखही वसाहतीतील लोकांना झाली. लोकशाही, स्वातंत्र्य, संसद, इत्यादी नव्या विचारांच्या ओळखीतून जागृती घडली.
उत्तर लिहिले · 29/6/2022
कर्म · 1020
0

आधुनिक साम्राज्यवादाची कारणे आणि परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत:

आधुनिक साम्राज्यवादाची कारणे:
  • आर्थिक कारणे:

    औद्योगिक क्रांतीमुळे युरोपातील देशांना मोठ्या प्रमाणावर कच्चा माल आणि तयार वस्तू खपवण्यासाठी बाजारपेठांची गरज होती. त्यामुळे साम्राज्यवादी देशांनी आशिया आणि आफ्रिका खंडांतील अविकसित आणि गरीब देशांवर आपले वर्चस्व स्थापित केले.

  • राजकीय कारणे:

    युरोपातील राष्ट्रांमध्ये राजकीय स्पर्धा वाढली होती. प्रत्येक राष्ट्राला आपले सामर्थ्य वाढवायचे होते आणि त्यासाठी अधिकाधिक प्रदेशांवर नियंत्रण मिळवणे आवश्यक होते. त्यामुळे साम्राज्यवादाला प्रोत्साहन मिळाले.

  • सामरिक कारणे:

    साम्राज्यवादी देशांना आपल्या नौदल आणि लष्करी तळांसाठी भूभागाची आवश्यकता होती. त्यामुळे त्यांनी महत्त्वाच्या ठिकाणी आपले नियंत्रण स्थापित केले.

  • सांस्कृतिक कारणे:

    युरोपियन संस्कृती श्रेष्ठ आहे आणि त्यांनी इतर 'मागासलेल्या' लोकांचे जीवनमान सुधारले पाहिजे, असा विचार लोकांमध्ये रुजला होता. या ' White Man's Burden' च्या कल्पनेतून साम्राज्यवादाला आणखी खतपाणी मिळाले.

आधुनिक साम्राज्यवादाचे परिणाम:
  • आर्थिक परिणाम:

    साम्राज्यवादी देशांनी वसाहतींचे आर्थिक शोषण केले. येथील नैसर्गिक সম্পদ লুটले आणि पारंपरिक उद्योगधंदे उद्ध्वस्त केले.

  • राजकीय परिणाम:

    वसाहतींमधील लोकांमध्ये राजकीय जागृती झाली आणि त्यांनी स्वातंत्र्यासाठी लढे उभारले. अनेक ठिकाणी नवीन राजकीय संस्था आणि विचारसरणी उदयास आल्या.

  • सामाजिक परिणाम:

    साम्राज्यवाद्यांनी वसाहतींमध्ये शिक्षण आणि आरोग्य सेवा सुरू केल्या, परंतु त्या त्यांच्या फायद्यासाठीच होत्या. वर्णभेद आणि सामाजिक असमानता वाढली.

  • सांस्कृतिक परिणाम:

    वसाहतींमधील लोकांवर पाश्चात्त्य संस्कृतीचा प्रभाव पडला. अनेक लोकांचे धर्मांतरण झाले आणि पारंपरिक जीवनशैली बदलली.

साम्राज्यवादाचे हे काही प्रमुख कारणे आणि परिणाम आहेत.

उत्तर लिहिले · 24/3/2025
कर्म · 180

Related Questions

वसाहत वाद म्हणजे काय?
समाजक्रांतीचे जनक कोणाला म्हणतात?
समाज घडविण्यासाठी युवकांची जबाबदारी कोणती आहे?
ग्रामीण आणि शहरी भागात फरक कोणता आहे?
समाजवादाची मूलतत्त्वे कोणती आहेत?
प्रभावी वर्ग व्यवस्थापन करण्यासाठी आपण आपल्या वर्गात शाळेत काय उपाययोजना कराल?
मानव निर्मितीस पूरक साधने कोणते आहेत?