आम्ल, आम्लारी, क्षार, धातू, अधातू यांची व्याख्या आणि उदाहरण लिहा?
आम्ल, आम्लारी, क्षार, धातू, अधातू यांची व्याख्या आणि उदाहरण लिहा?
आम्ल (Acid):
व्याख्या: आम्ल हा एक रासायनिक पदार्थ आहे जो पाण्यात विरघळल्यावर हायड्रोजन आयन (H+) देतो. आम्लाची चव आंबट असते आणि ते निळ्या लिटमस पेपरला लाल करतात.
उदाहरण:
- हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl): जठरात आढळणारे आम्ल.
- सल्फ्युरिक आम्ल (H2SO4): रासायनिक उद्योगात वापरले जाते.
- ऍसिटिक आम्ल (CH3COOH): व्हिनेगर (shirka) मध्ये असते.
आम्लारी (Base):
व्याख्या: आम्लारी हा एक रासायनिक पदार्थ आहे जो पाण्यात विरघळल्यावर हायड्रॉक्साइड आयन (OH-) देतो. आम्लारी चवीला तुरट असतात आणि ते लाल लिटमस पेपरला निळा करतात.
उदाहरण:
- सोडियम हायड्रॉक्साइड (NaOH): साबण बनवण्यासाठी वापरतात.
- पोटॅशियम हायड्रॉक्साइड (KOH): बॅटरीमध्ये वापरतात.
- अमोनियम हायड्रॉक्साइड (NH4OH): खत आणि পরিষ্কারক (cleanser) म्हणून वापरतात.
क्षार (Salt):
व्याख्या: क्षार म्हणजे आम्ल आणि आम्लारी यांच्यातील रासायनिक अभिक्रियेतून तयार होणारा पदार्थ. क्षार हे आयनिक संयुगे (ionic compounds) असतात.
उदाहरण:
- सोडियम क्लोराइड (NaCl): सामान्य मीठ, जे आपण खातो.
- पोटॅशियम नायट्रेट (KNO3): खतांमध्ये वापरतात.
- कॅल्शियम कार्बोनेट (CaCO3): चुनखडी (limestone) आणि संगमरवरी (marble) मध्ये आढळते.
धातू (Metal):
व्याख्या: धातू हे असे पदार्थ आहेत जे उष्णता आणि वीज उत्तम प्रकारे वाहून नेऊ शकतात. धातू चमकदार (lustrous) असतात आणि त्यांना ठोकून आकार देता येतो (malleable) तसेच त्यांची तार काढता येते (ductile).
उदाहरण:
- लोखंड (Iron - Fe)
- तांबे (Copper - Cu)
- ॲल्युमिनियम (Aluminium - Al)
- सोने (Gold - Au)
अधातू (Non-metal):
व्याख्या: अधातू हे असे पदार्थ आहेत जे धातूंच्या विरुद्ध गुणधर्म दर्शवतात. ते उष्णता आणि वीज चांगले वाहून नेत नाहीत आणि ते ठिसूळ (brittle) असतात.
उदाहरण:
- कार्बन (Carbon - C)
- ऑक्सिजन (Oxygen - O)
- नायट्रोजन (Nitrogen - N)
- सल्फर (Sulfur - S)