Topic icon

धातू

0
नक्कीच, आम्ल, आम्लारी, क्षार, धातु आणि अधातु यांच्या व्याख्या आणि उदाहरणे खाली दिलेले आहेत:
आम्ल:
 * व्याख्या: आम्ल हे पदार्थ आहेत जे पाण्यात विरघळल्यावर हायड्रोजन आयन (H+) मुक्त करतात.
 * गुणधर्म:
   * आंबट चव
   * निळा लिटमस कागद लाल करतात
   * धातूंशी प्रतिक्रिया करून हायड्रोजन वास निर्माण करतात
 * उदाहरणे: हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl), सल्फ्यूरिक आम्ल (H₂SO₄), नायट्रिक आम्ल (HNO₃), लिंबूचा रस, सिरका
आम्लारी:
 * व्याख्या: आम्लारी हे पदार्थ आहेत जे पाण्यात विरघळल्यावर हायड्रॉक्साइड आयन (OH-) मुक्त करतात.
 * गुणधर्म:
   * कडू चव
   * लाल लिटमस कागद निळा करतात
   * साबणासारखा फीण निर्माण करतात
 * उदाहरणे: सोडियम हायड्रॉक्साइड (NaOH), पोटॅशियम हायड्रॉक्साइड (KOH), कॅल्शियम हायड्रॉक्साइड (Ca(OH)₂)
क्षार:
 * व्याख्या: आम्ल आणि आम्लारी एकत्र येऊन क्षार तयार होतात.
 * गुणधर्म:
   * खारट चव
   * पाण्यात विरघळतात
 * उदाहरणे: सोडियम क्लोराइड (NaCl), पोटॅशियम नायट्रेट (KNO₃), कॅल्शियम कार्बोनेट (CaCO₃)
धातु:
 * व्याख्या: धातु हे पदार्थ आहेत जे चमकदार, तन्य आणि आघातवर्धक असतात. ते विद्युत आणि उष्णताचे सुचालक असतात.
 * गुणधर्म:
   * चमकदार
   * तन्य आणि आघातवर्धक
   * विद्युत आणि उष्णताचे सुचालक
 * उदाहरणे: सोने, चांदी, तांबे, लोह, अॅल्युमिनियम
अधातु:
 * व्याख्या: अधातु हे पदार्थ आहेत जे धातूंच्या उलट गुणधर्म दर्शवतात.
 * गुणधर्म:
   * चमकदार नसतात
   * तन्य आणि आघातवर्धक नसतात
   * विद्युत आणि उष्णताचे कुचालक
 * उदाहरणे: ऑक्सिजन, कार्बन, सल्फर, नायट्रोजन, क्लोरिन
नोट:
 * आम्ल आणि आम्लारी एकमेकांचे विरुद्ध असतात.
 * धातु आणि अधातु ही पदार्थांची दोन मूलभूत वर्गवारी आहेत.

उत्तर लिहिले · 13/1/2025
कर्म · 6560
0
कथिल (Tin alloy) हा प्रामुख्याने टीन (Sn) या धातूपासून बनलेला संमिश्र आहे. त्यात इतर धातूंचे प्रमाण भिन्न उद्देशांनुसार मिसळले जाते. यामध्ये प्रामुख्याने खालील धातूंचा समावेश असतो:

1. टीन (Sn) - मुख्य घटक


2. तांबे (Copper) - मजबुतीसाठी


3. अँटीमनी (Antimony) - कडकपणा वाढवण्यासाठी


4. बिस्मथ (Bismuth) किंवा सिसे (Lead) - काही विशेष मिश्रणांमध्ये



कथिलचा उपयोग प्रामुख्याने भांडी, शिलाईकाम, व इंजिनिअरिंग उपकरणांमध्ये केला जातो.


उत्तर लिहिले · 21/1/2025
कर्म · 51830
2
गन मेटल हा एक मिश्रधातू आहे जो मुख्यतः तांबे, कथिल (टिन) आणि जस्त या घटकांपासून बनवला जातो. यातील प्रत्येक घटक या मिश्रधातूला विशिष्ट गुणधर्म देतो:
  • तांबे: हा मुख्य घटक आहे जो मिश्रधातूला ताकद आणि घनता देतो.
  • कथिल: हा मिश्रधातूला कठोरता आणि घर्षणरोधक गुणधर्म देतो.
  • जस्त: हा द्रवपदार्थाला पातळ करण्यास मदत करतो आणि त्यातील ऑक्सिजन काढून टाकतो, ज्यामुळे चांगल्या प्रकारे ओतणे शक्य होते.
उत्तर लिहिले · 28/11/2024
कर्म · 283260
0
जस्त धातूच्या समिश्रांपासून तयार होणाऱ्या काही कलाकृती खालीलप्रमाणे:
  • भांडी आणि मूर्ती: जस्त धातूच्या समिश्रांपासून भांडी, मूर्ती आणि खेळणी बनवली जातात.
  • ओतकाम : जस्त हे ओतकामासाठी वापरले जाणारे एक महत्वाचे धातू आहे.
  • इतर कलाकुसरीच्या वस्तू: जस्त धातूचा उपयोग करून अनेक प्रकारच्याshowpieces (शोभेच्या वस्तू) तयार केल्या जातात.
जस्त (Zinc) हे एक उपयुक्त धातू असून ते लोखंडाला गंजण्यापासून वाचवते. जस्त हे तांबे आणि कथिल यांच्याबरोबर मिसळून पितळ व जर्मन सिल्वर नावाचे धातू तयार होतात, जे विविध कलाकृती आणि वस्तूंसाठी वापरले जातात.

संदर्भ:

विकिपीडिया - जस्त
उत्तर लिहिले · 25/3/2025
कर्म · 220
1

जस्ताचे संमिश्र धातूपासून तयार होणाऱ्या काही कला वस्तूंची नावे खाली दिली आहेत:

मूर्ती:

पुतळे: जस्ताचे संमिश्र धातू हे पुतळे बनवण्यासाठी लोकप्रिय आहेत कारण ते टिकाऊ आणि घडणे सोपे आहे.
प्रतिमा: देवी-देवतांच्या प्रतिमा जस्ताच्या संमिश्र धातूपासून बनवल्या जातात.
शिल्पे: विविध प्रकारची शिल्पे जस्ताच्या संमिश्र धातूपासून बनवता येतात.
वापरता येणारी वस्तू:

भांडी: ताट, वाट्या, ग्लास, चमचे, सुरी, काटे इत्यादी.
दिवे: दिवा, तेलपणते, कंदील इत्यादी.
दागिने: कंगण, बांगड्या, अंगठी, टोका, नाकाचे नथ इत्यादी.
सजावटीचे सामान: फुलदाणी, भिंतीवर टांगण्यासाठी कलाकृती, पणत्या, दारांचे हत्के, खिळे इत्यादी.
इतर:

वाद्ये: ताल, मृदंग, शंख, टाळ इत्यादी.
खेळणी: गाडी, विमान, गणपती, लहान मुलांची खेळणी इत्यादी.
धार्मिक वस्तू: आरतीची थाळी, दीपमाळ, घंटा, त्रिशूल इत्यादी.
टीप: जस्ताचे संमिश्र धातू हे विविध प्रकारच्या कला वस्तू बनवण्यासाठी वापरले जाते. वरील यादी केवळ काही उदाहरणे आहेत.

जस्ताच्या संमिश्र धातूपासून बनवलेल्या कला वस्तूंचे काही फायदे:

टिकाऊ
घडणे सोपे
कमी किंमत
विविध रंगांमध्ये उपलब्ध
दुरुस्ती करणे सोपे
जस्ताच्या संमिश्र धातूपासून बनवलेल्या कला वस्तूंचे काही तोटे:

गंजण्याची शक्यता
जड
नाजूक
काही वेळा एलर्जी होऊ शकते
उत्तर लिहिले · 6/2/2024
कर्म · 6560