पैसा
पैसा म्हणजे काय? पैशाचे प्राथमिक व दुय्यम कार्य कसे स्पष्ट कराल?
2 उत्तरे
2
answers
पैसा म्हणजे काय? पैशाचे प्राथमिक व दुय्यम कार्य कसे स्पष्ट कराल?
0
Answer link
पैसा विनिमयाचे माध्यम आणि मूल्यमापनाचे साधन ही प्राथमिक कार्यों करतो. (२) पैसा विलंबित देणी देणे, मूल्यसंचयन करणे आणि मूल्य हस्तांतरण करणे ही दुय्यम कार्ये करतो.
ब) पैशाची दुय्यम कार्ये :
पैशाच्या प्राथमिक कार्याव्यतिरिक्त जी कार्ये आहेत, त्यांना दुय्यम किंवा सहाय्यक कार्ये असे म्हणतात. पैशाच्या दुय्यम कार्यामध्ये पुढील कार्याचा समावेश होतो.
१. मूल्य संग्रहाचे साधन म्हणून कार्य करणे: पैसा हे मूल्यसंग्रहाचे महत्त्वाचे साधन मानले जाते. वस्तू किंवा संपत्तीपेक्षा पैशाच्या स्वरूपात संपत्ती संग्रहित करणे अतिशय उपयुक्त ठरते. पैशामध्ये खरेदीशक्ती क्षमता असल्याने कोणतीही वस्तू अगर सेवा आपणास घेता येते. शिवाय पैशामध्ये रोखता हा गुणधर्म असल्यामुळे धनसंचय किंवा पैसा संग्रही करणे. भविष्यकालीन तरतूद म्हणून नेहमीच हितावह ठरते. म्हणूनच लोक पैसा साठवून ठेवतात.
२. विलंबित देणी देण्याचे महत्त्वाचे साधन : पैसा हे विलंबित देणी भागविण्याचे एक महत्त्वाचे साधन आहे. आधुनिक काळात प्रत्येक अर्थव्यवस्थेत उत्पादन, उपभोग, वाटप इत्यादी क्षेत्रात व्यापारी व उपभोक्ते यांच्यामध्ये रोखीच्या व्यवहाराबरोबरच उधारीचे व्यवहार नेहमीच चालतात. असा उधारीवर घेतलेल्या मालाचे अगर वस्तूंचे पैसे भविष्यकाळात केवळ पैशाच्या साहाय्यानेच परत करता
७येतात. उद्योग, व्यवसाय अगर शेतीत कर्जावू घेतलेले पैसे परत करण्याचे एक साधन म्हणजे पैसा होय. थोडक्यात, आधुनिक बँकांच्या प्रधान कार्याशी निगडीत असे हे कार्य मानता येईल.
३. संपत्ती किंवा मूल्यांचे हस्तांतर करणे: पैशाच्या साहाय्याने आधुनिक काळात संपत्तीचे हस्तांतर शक्य होते. समाजात अनेक व्यक्ती आपले घर, जमीन, वाहन विकून पैसे प्राप्त करतात. इतकेच नव्हे अशा प्रकारे एका ठिकाणच्या मालमत्तेची विक्री करून दुसऱ्या ठिकाणी तशा प्रकारची मालमत्ता खरेदी करणे, केवळ पैशामुळेच शक्य होते. म्हणूनच आधुनिक काळात आर्थिक विकास प्रक्रियेत संपत्ती स्थलांतर व त्यायोगी समाजाचा सर्वांगीण विकास घडून येतो. म्हणून पैशाचे मूल्यांच्या हस्तांतरणाचे कार्यही अत्यंत महत्त्वाचे आहे, असे आपणास म्हणता येईल.
0
Answer link
पैसा म्हणजे काय?
पैसा ही एक वस्तू आहे जी वस्तू व सेवांच्या खरेदीसाठी आणि कर्जाची परतफेड करण्यासाठी वापरली जाते. पैसा विनिमयाचे माध्यम, मूल्याचे मापन आणि मूल्याचे साठवण म्हणून कार्य करते.
- विनिमयाचे माध्यम: वस्तू व सेवांच्या खरेदी-विक्रीसाठी पैसा वापरला जातो.
- मूल्याचे मापन: वस्तू व सेवांचे मूल्य पैशात मोजले जाते.
- मूल्याचे साठवण: पैसा भविष्यात वापरण्यासाठी साठवून ठेवता येतो.
पैशाचे प्राथमिक कार्य:
- विनिमयाचे माध्यम: पैसा वस्तू व सेवांच्या खरेदी-विक्रीसाठी उपयोगी आहे. यामुळे लोकांना वस्तू आणि सेवांची देवाणघेवाण करणे सोपे जाते.
- मूल्याचे मापन: पैशाने वस्तू आणि सेवांचे मूल्य मोजता येते. त्यामुळे वेगवेगळ्या वस्तूंची किंमत ठरवणे सोपे होते.
पैशाचे दुय्यम कार्य:
- deferred payments चे प्रमाण: भविष्यात देय असणाऱ्या रकमा देण्यासाठी पैसा उपयोगी ठरतो.
- मूल्याचा साठा: पैसा आपल्याला भविष्यात लागणाऱ्या गरजांसाठी साठवून ठेवता येतो.
- मूल्याचे हस्तांतरण: पैसा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी सहज पाठवता येतो.