देशसेवा
आपल्या देशाला भारतमाता नाव का पडले?
2 उत्तरे
2
answers
आपल्या देशाला भारतमाता नाव का पडले?
3
Answer link
"भारतमाता" ही भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक संकल्पना आहे. माता म्हणजे आई. भारत देश हा तिच्या प्रजेची माता आहे अशी कल्पना हिच्यामागे आहे, त्यामुळे भारत देशाची स्त्री रूपातील देवता म्हणून कल्पना मांडली गेली आणि तिची चित्रे तयार करण्यात आली. अशा चित्रांचे वा मूर्तीचे प्रतिकात्मक पूजन हे अन्य देवतांप्रमाणे करण्याची परंपरा स्वातंत्र्यलढ्याच्या काळात सुरू झालेले दिसते.


अवनींद्रनाथ टागोर यांनी काढलेले भारतमातेचे चित्र

बंगाली क्रांतिकारक आणि विचारवंत योगी अरविंद घोष यांनी भारतमाता ही संकल्पना मांडली आहे. भारत हा देश असला तरी स्वातंत्र्यलढ्याच्या काळात विचारवंत आणि क्रांतिकारक यांनी आपल्या देशाला आई मानले. आपली आई पारतंत्र्यात असल्याने तिच्या सुटकेचा प्रयत्न तिच्या पुत्रांनी चालविला आहे अशी भावना यामागे होती. अभ्यासक, विश्लेषक, क्रांतिकारक हे भारतमातेला वंदन करतात आणि भारतातील सर्व राज्ये ही जणू काही तिची अपत्ये आहेत असेही नोंदवताना दिसतात.
आई ही देवाप्रमाणे मानली जाते कारण ती मनुष्याला जन्म देते. आईविषयीची ही कृतज्ञता पृथ्वीच्या प्रतीही व्यक्त केली जाते. हिंदू जीवनदृष्टीमधे भूमीला माता मानले गेले आहे आणि त्यामुळेच भारत देशाला "भारतमाता" संबोधण्याची परंपरा भारतीय संस्कृतीत स्वीकारली गेली आहे. भारतमातेला गुरुस्थानी मानणे ही भारतीय क्रांतिकारी आणि देशभक्तांची प्रेरणा आहे.
|| भारत माता की जय ||
|| वंदे मातरम् ||
धन्यवाद...!!
0
Answer link
आपल्या देशाला भारतमाता हे नाव पडण्यामागे अनेक कारणं आहेत:
- ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व: भारत हे नाव प्राचीन काळापासून प्रचलित आहे. 'भारतवर्ष' हा शब्द अनेक पुराणांमध्ये आणि प्राचीन ग्रंथांमध्ये आढळतो. भारतभूमीला माता मानण्याची कल्पना फार पूर्वीपासून आपल्या संस्कृतीत रुजलेली आहे.
- राष्ट्रवादी भावना: १९ व्या आणि २० व्या शतकात, जेव्हा स्वातंत्र्यलढा अधिक तीव्र झाला, तेव्हा भारतमातेची कल्पना एक símbolo बनली. लोकांना एकत्र आणण्यासाठी आणि त्यांच्यात देशभक्तीची भावना जागृत करण्यासाठी या नावाने महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
- बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय यांचे योगदान: बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय यांनी १८८२ मध्ये 'आनंदमठ' नावाचे एक बंगाली साहित्य लिहिले. ह्यामध्ये 'वंदे मातरम्' हे गीत आहे, ज्यात भारतमातेची स्तुती करण्यात आली आहे. या गीताने देशभरात लोकप्रियता मिळवली आणि 'भारतमाता' हे नाव अधिक दृढ झाले. बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय (Wikipedia)
- चित्रकला आणि प्रतिमा: अवनींद्रनाथ टागोर यांनी भारतमातेचे चित्र साकारले, ज्यात त्यांना भगव्या रंगाच्या वस्त्रात, हातात पुस्तके, जपमाळ आणि अन्न घेऊन उभे असलेले दाखवले आहे. हे चित्र भारतमातेच्या कल्पनेला मूर्त रूप देणारे ठरले. अवनींद्रनाथ टागोर (Wikipedia)
- लोकप्रियता आणि स्वीकारार्हता: 'भारतमाता' हे नाव केवळ एक भौगोलिक ओळख न राहता, ते एक भावनिक आणि सांस्कृतिक प्रतीक बनले. त्यामुळे, सर्वसामान्य लोकांमध्येही या नावाला सहजपणे स्वीकारले गेले.
अशा प्रकारे, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि राष्ट्रवादी भावनांच्या माध्यमातून आपल्या देशाला भारतमाता हे नाव मिळाले, जे आजही आपल्या मनात आदराने जपले जाते.