Topic icon

स्वभाव

0

तरुण पिढी आणि वडील पिढी यांच्या स्वभाव वैशिष्ट्यांमध्ये अनेक फरक दिसून येतात. या फरकांचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांचे वाढण्याचे आणि जगाकडे बघण्याचे दृष्टिकोन वेगवेगळे असतात. खाली काही ठळक वैशिष्ट्ये दिली आहेत:

तरुण पिढी (Young Generation)
  • तंत्रज्ञान प्रेमी (Tech-savvy): तरुण पिढी तंत्रज्ञानाचा वापर सहजपणे करते. स्मार्टफोन, इंटरनेट आणि सोशल मीडियाचा वापर ते मोठ्या प्रमाणात करतात.
  • नवीन गोष्टी स्वीकारण्याची तयारी (Open to Change): हे बदल आणि नवीन कल्पनांना लवकर स्वीकारतात.
  • स्वतंत्र विचार (Independent Thinking): स्वतःचे विचार आणि मतं बनवण्यावर यांचा भर असतो.
  • धैर्यवान (Ambitious): करिअर आणि ध्येयांबद्दल अधिक महत्वाकांक्षी असतात.
  • संस्कृती आणि परंपरेपेक्षा आधुनिकतेकडे कल (Modern Outlook): यांचा कल आधुनिकतेकडे अधिक असतो.
वडील पिढी (Older Generation)
  • अनुभवी (Experienced): यांच्याकडे जीवनाचा आणि कामाचा मोठा अनुभव असतो.
  • परंपरा आणि संस्कृती जपणारे (Traditional): हे आपल्या परंपरा आणि संस्कृतीला महत्व देतात.
  • स्थिरता (Stability): जीवनात स्थिरता आणि सुरक्षितता याला अधिक महत्व देतात.
  • जबाबदारीची जाणीव (Responsible): कुटुंबाची आणि समाजाची जबाबदारी घेण्यास तत्पर असतात.
  • तंत्रज्ञानाचा कमी वापर (Less Tech-savvy): हे तंत्रज्ञानाचा वापर कमी करतात आणि पारंपरिक पद्धतींवर अधिक विश्वास ठेवतात.

यामुळे दोन्ही पिढ्यांमध्ये काहीवेळा मतभेद निर्माण होऊ शकतात, पण दोन्ही पिढ्यांचे आपापले महत्व आहे.

उत्तर लिहिले · 25/3/2025
कर्म · 220
0
श्री गणेशाय नमः 
ॐ श्री हरी 

ॐ नमोजी आद्या | वेदप्रतिपाद्या | जय जय संवेद्या |  
 देवा तूचि गणेशु सकलार्थ मति प्रकाशु म्हणे निवृतिदासु जो जी अवधारी जी |

प्रश्न असा आहे की त्याला उत्तर नाही असे होणार नाही.
मानवाची निर्मिती कशी झाली.. याला इतिहास साक्षी आहे.
सर्व जन्माच्या शेवटी मनुष्य जन्म पावे पोटी याउपरी उत्तम किरिटी मी रचिली नाही...
आता या जन्मी तरी साधी नारायण नाहीतर हीन पशुहून...
निद्रा भोजन भोग भय यह पशु पूरक समान  |
ज्ञान अधिक एक नरन में, ज्ञान बिना पशु जान  ||
मनुष्य जन्म, मनुष्य स्वभाव, माणसाला दोन मने, संवेदना, एकत्र येणं ,बसणं , आधार घेणं देणं , भूख भागवणं , निद्रा घेणं  ,भय दूर  करणं , प्रेम प्रेरणा विवेकी विचार विश्वास स्थैर्य यासाठी सहवास संवाद चर्चा करत हे मानवी जीवन जगण्याचा सतत सक्रीय प्रयत्न झाला आणि तशीच ही वाटचाल सुरू आहे हे लक्षात येते. ....
या जन्मावर शतदा प्रेम करावे....
असे उद्बोधन प्रबोधन प्रवचन कीर्तन आख्यान व्याख्यान होतच असतात. जीवनपद्धती वर टिका टिप्पणी निंदानालस्ती द्वैषवैर मनी बाळगून हिंसा ही होते. 
जीवन म्हणजे काय ? अखंड जनजागृती सुरू आहे 
तरीही माणसाला माणूस प्रिय असावा की नाही ? पण काहीजन निंदानालस्ती द्वैषवैर मनी बाळगून जीवन व्यतीत करत आहेत.
 माणुसकी धर्म वाढवत रहावा यासाठी अनेक संतवचने गुरूवचने सांगितले जातात. तिचे पालन करावे लागेल.
संत ना होते जगतमें तो जल मरता संसार.
सद्गुरू येत असे या जगती सुखमय करण्यासी संसार...
हे सत्कृत्य आचरण नीतीत उतरणारा जीवभाव सर्वांठायीं असावा असे वाटते. 
नीती अनीतीच्या सर्व बाबी विचारात घेऊन राज्यशकट करावे लागते. हे जरी खरे असले तरी माणसाला माणसासारखे वागवावे . माणूस प्रथम ... त्यामुळे सेवा महान आहे. देवांचा देव ही करतो भक्तांची चाकरी ...हा विश्वास स्थिरमन दृढतेचा दाखला आहे.
हे वर्तमान समोर आहे. आजची परिस्थिती वस्तुस्थिती पाहता मानवी जीवन आत्मज्ञानानं भरून टाकतील अशी निर्मल सेवा अमृता सारखी गोड कार्यपद्धती कार्यप्रणाली विकसित करण्यात यावी .
परंतु माणसं डोळस असूनही वाट भरकटत आहेत.
उघडा डोळे बघा नीट...ही आजची परिस्थिती काय आहे ?
नेतेमंडळी ही अराजकता निर्माण कशी होईल व काही सत्तापिपासू बनून जीवनचक्रास अवरोध निर्माण करत आहेत.
आपण सुजाण नागरिक म्हणून परिवर्तन मिलवर्तन घडवून आणलं पाहिजे.
योग्य जाणीवेतून सुंदर कामगिरी करत एकनिष्ठ राहण्याची शपथ घेतली पाहिजे.
पैसा सत्ता या बाबी गौण आहेत. मनुष्य स्वभाव सद्गुणांची खान आहे ते आचार विचार उच्चार यांनी जीवन वस्त्र तुणले पाहिजे. बहोत सुकृताची जोडी तेणें विठ्ठली आवडी....असे सुकृत कर्म उभे राहिले तर हे ..रुप पाहता लोचनी सुख झाले हो साजणी..असं सुंदर दर्शन होईल.
जीवन सुंदर आविष्काराने प्रकट करता येते .
आणि म्हणूनच कथा व्यथा रामायण महाभारत या गोष्टींचे भान नभाएवढं ठेवून माणुसकी धर्म जोपासला जावा .तरच आजचं वास्तव यथार्थ दर्शन होत जाईल. 
चांगल्याला चांगलं म्हणण्याची पद्धत मानविय सद्गुणांनी युक्त रहावी .
माणसाला प्रेम प्रेरणा नम्रता सहनशीलता करूणा दया क्षमा शांती शिस्त समाधान अंगी सद्गुणांची दिव्य रास जपता आली पाहिजे.
हे जीवन पुन्हा , पुन्हा नाही.
सातत्याने प्रबोधन होऊन ही मनाची मानसिकता अतिशय काळंवडली गेली आहे.हे कां असं व्हावं. नरेचि केला हीन किती नर ...माणूसच कारणीभूत आहे.
कोणाचाच कोणावरही विश्वास उरलेला नाही.
सारे मुखवटे घालून षडयंत्री पाताळयंत्री बनलेत, त्यांच्या या कटकारस्थानी धोरणांमुळे हे घातक विष पसरविण्याचे काम होत आहे.
 माणसाला आपले हित कळावे , त्यास स्थिरता विशालता आनंद प्रसन्नता शांतता तत्परता समाधान सुख कशात आहे हे लक्षात येत नाही.
आणि मग काय करू आणि काय करु नये ही संदिग्धता निर्माण झाली आहे.
एक तत्व दृढ धरी मना हरिसी करुणा येईल तुझी ही आठवण देखील होत नाही.
या वर्तमानी सर्वोत्तम प्रेम कामगिरी करायची आहे हे सत्कृत्य आचरण नीतीत उतरणारा जीवभाव सर्वांठायीं असावा असे सुकृत कर्म उभे रहावे.
सध्या संवेदना या बोथट झाल्या आहेत.
 आपणांस स्थिरता प्रगल्मता विकास गती हवी आहे आणि ती मिळावी म्हणून प्रामाणिक प्रयत्न आवश्यक आहेत.
आठवावे ते रूप आठवावा तो प्रताप ....हे सत्कृत्य साक्षेपी हवेच हवे . धन्यवाद जी. 






उत्तर लिहिले · 29/7/2024
कर्म · 475
0
तुम्हां आम्हां सर्वांना मनुष्य जन्म मिळाला हे पूर्व संचिताचे फळ आहे. ते सफल करण्यासाठी मला प्रभु परमात्म्याने भूतलावर पाठविले आहे. सर्व जन्माच्या पाठी मनुष्य जन्म पावे पोटी याउपरी किरीटी निर्मिली नाही.
म्हणजे विश्वासाने आपण म्हणू शकतो की, मी सर्व योनीतून फिरफिरुन या देही आलो . आता मात्र मला सर्वांचा स्वभाव माहित आहे.कसे चालावे वागावे बोलावे बसावे संवाद साधावा ही दृष्टी मनुष्याला लाभली . मनुष्य स्वभाव धर्म कसा आहे ? तो एकमेकांसाठी अनुरूप अशी कृती प्रिती शांती शिस्त आणि समाधान अंगी बाळगून विवेक वृत्तीने पुढे जात आहे की, षडविकारात अडकला आहे ... याची मीमांसा करत करत तो हा दिवस वर्तमान समोर आहे.
तो समन्वय ऋणानुबंध जोडत समतोल साधत एकमेकां साह्य करू असा विश्वास व्यक्त करतोय किंवा नाही.. मनुष्याची मनस्थिती कशी आहे व परिस्थिती काय बोलते आहे हे यांची देही याची डोळा मी पाहिला आहै हा जन्ममृत्युचा सोहळा ...
तर आपल्यापुढे विषय आहे... आपण कसे जगावे ? 
आपले मन मोकळे खुलं करून सहजतेने या वर्तमानी सर्वोत्तम प्रेम कामगिरी करत एकनिष्ठ राहण्याची किमया साधली पाहिजे.
आपण आपल्या सक्षमतेने या वर्तमानी एकमेकांना समजून उमजून सतत कार्यरत रहावे .कोणाही जीवाचा ना घडो मत्सर ...
शेवटी जे उपजे ते नाशे परी पुनरपि दिसे ... हे चक्र चालू राहते. हे खरं असेल तर आजचं वास्तव कसे आहे व ते प्रेमानं जगणं सुंदर करण्यासाठी मला याचि जन्मी साधी नारायण नाहीतर हीन पशुहून  ...
मला वाटतं सर्व काही सुरळीत चालू ठेवण्यासाठी आपले कौशल्य समाजसेवेतील चातुर्य संघटन वाढीसाठी जगाला प्रेम अर्पावे हा संदेश मिळाला आहे.. यासाठी अवघाचि संसार सुखाचा करीन...
मला भ्रमित करण्यात जे माझे विकार आहेत ते मलाच पूर्ण निर्मूलन करावयाचे आहेत.
मनुष्य हा समाज प्रिय आहे व तो समूहाने गुण्यागोविंदाने एकत्र राहतोय. हे सत्कृत्य आचरण नीतीत उतरणारा जीवभाव सर्वांठायीं असावा याकरिता तो समन्वय समन्यायी पद्धतीने पूर्ण समर्पित आहे.
तो समन्वय ऋणानुबंध जोडत प्रेम प्रेरणा नम्रता सहनशीलता करूणा दया क्षमा शांती शिस्त समाधान अंगी सद्गुणांची दिव्य रास निर्माण करीत जन हेचि जनार्दन एका जनार्दनी भजन करत उघडा डोळे बघा नीट.. हे सत्य अबाधित राखत आहे.
हे सत्कृत्य आचरणातून सिद्ध करण्यासाठी तो रूप पाहता लोचनी सुख झाले हो साजणी असा समभाव एकरूपता ही साधत बहोत सुकृताची जोडी तेणें विठ्ठली आवडी.. म्हणत वारी वारी जन्ममरणांते वारी,हारी पडलो आता संकट निवारी ...याची जाणीव ही आहे .
या जाणीवेतून पुढे जात एकत्व सत्य प्रेम यांचे चिरंतन ध्यान करत आहे. ही एक नजर एक तत्व दृढ धरी मना हरिसी करुणा येईल तुझी... याची प्रचिती घेतोय. जीवनात सुंदर आविष्कार प्रकटन करतोय . आणि म्हणूनच तो सण उत्सव उपास तापास वर्तवैकल्य करीत पूजा अर्चना अत्यंत विनम्रपणे करीत आहे. हे जनमाणसं अंतर्बाह्य दुध जैसी सफेदी घेत आत बाहेर एकच ,जे आहे ते वास्तव प्रेमानं करीत दोषांचे निवारण करीत पुढे पुढे जात आहे . अखेर हे सर्व सर्वांचे भलं व्हावं यासाठी समर्पित आहे. हीच खरी ओळख खरी मैत्री खरी भक्ती खरी शक्ती आहे हे तो जाणतो व एकवटतो आणि समाजहित समाजकल्याण ही नम्रतेची पूजा पवित्र अंतःकरणाने करत आहे.
आपण आपल्या वाणीतून देहबोलीतून कर्मातून मानविय सद्गुणांनी युक्त अशी जीवनशैली तयार करत आहोत.
आपली सत्संग देशाटन कशी चालू आहे किंवा नाही याबाबत आपली ओळख समाजपटलावर आवश्य रहावी म्हणून सणवार लग्नकार्य उत्सव वाढदिवस जयंत्या पुण्यतिथी साजरी करतोय.तसेच समाजाभिमुख कामातून सेवाभावी ओळख म्हणून रौप्य अमृत हिरक महोत्सवात ही सहभागी होत राहतो .
हे सर्व आनंदी वृत्तीने व्हावे . सुख दुःखात ही जे करणे आवश्यक आहे तसे आचरण रहावे .
आणि म्हणूनच जनजागृतीसाठी परोपकारी विवेकी पालकत्व हवे. संवेदनशीलता ठेवून माणुसकी धर्म वाढवत जाणे उचित आहे.
संस्कृती सुसंगत ठेवून संयमी संवेदनशील समाजमन बांधिलकी जोडत आपण वागत रहावे . आपल्या परंपरा रितीरिवाज कायमदायम समर्थपणे चालवल्या तरच चांगल्याला चांगलं म्हणण्याची प्रथा सुरू राहील.  
माणसाला माणूस प्रिय असावा. यासाठी समर्पित भावनेने सेवा व्हावी आणि जगाला प्रेम अर्पावे. 
प्रेमभाव निर्मल निरंकुश निरागस निर्मोही निर्व्याज निर्लेप रहावा .. हेच जीवन सत्य आहे कारण देवानेच सर्वकाही आपणाला बहाल केले आहे.
आनंदी आनंद गडे इकडे तिकडे चोहीकडे... मग काय खावे प्यावे..सगळं जाणतेणं करावं ... व्रतवैकल्ये उपवास कशाचा करायला हवा हे सत्कृत्य आचरण नीतीत उतरणारा रस्ता आहे तो चोखंदळ राखावा .. तुच तुझ्या जीवनाचा शिल्पकार...आणि हे देवकण सुशोभित करणारे कर्म बोलते करावं लागेल... कारण देवाचेच देणं जे शुभ आहे ते प्रेमानं जगणं सुंदर करीत आहे असा विश्वास दृढ धरावा व स्थिरमन शुभ शकुन आहे हेच आपले जीवनमान उंचावते, धन्यवाद जी.
 
उत्तर लिहिले · 16/7/2024
कर्म · 475
0

साने गुरुजींच्या 'सुंदर पत्रे' या पाठाच्या आधारे, पत्रामधून लेखकाचे व्यक्तिमत्व, स्वभाव आणि विचार पद्धतीचे दर्शन कसे होते, हे स्पष्ट करण्यासाठी खालील मुद्दे विचारात घेता येतील:

* साने गुरुजींची भावनिकता आणि संवेदनशीलता:

साने गुरुजींच्या पत्रांमध्ये त्यांची भावनिकता आणि संवेदनशीलता दिसून येते. ते आपल्या भावना व्यक्त करताना अतिशय हळुवार आणि प्रेमळ भाषा वापरतात. मुलांना उद्देशून लिहिलेल्या पत्रांमध्ये ते त्यांच्या भावनांची कदर करतात आणि त्यांना समजावून घेण्याचा प्रयत्न करतात.

* गुरुजींचे प्रेमळ आणि आपुलकीचे संबंध:

गुरुजींचे आपल्या वाचकांशी असलेले संबंध प्रेमळ आणि आपुलकीचे आहेत. ते मुलांना ‘बाळांनो’, ‘ Liebste' अशा शब्दांनी संबोधित करतात, ज्यामुळे त्यांच्यातील जिव्हाळा दिसून येतो. ते केवळ लेखक नाहीत, तर एक मार्गदर्शक आणि मित्र आहेत, जे आपल्या वाचकांची काळजी घेतात.

* साने गुरुजींची विचार पद्धती:

साने गुरुजींच्या पत्रातून त्यांची विचार पद्धती progressive आणि मानवतावादी (humanitarian) असल्याचे दिसते. ते मुलांना निसर्गावर प्रेम करायला शिकवतात, भूतदया दाखवायला सांगतात आणि समाजासाठी काहीतरी करण्याची प्रेरणा देतात. त्यांचे विचार केवळ वैयक्तिक विकासावर केंद्रित नसून सामाजिक बांधिलकी जपणारे आहेत.

* साधेपणा आणि सहजता:

साने गुरुजींच्या लेखनात साधेपणा आणि सहजता आहे. ते क्लिष्ट (complicated)आणि अलंकारिक भाषेचा वापर टाळतात, ज्यामुळे त्यांचे विचार वाचकांपर्यंत सहज पोहोचतात. त्यांचे लेखन लोकांना आकर्षित करते, कारण त्यात दिखावा नसतो.

* सकारात्मक दृष्टिकोन:

गुरुजींच्या पत्रांमध्ये सकारात्मक दृष्टिकोन दिसतो. ते मुलांना जीवनातील अडचणींवर मात करण्यासाठी प्रोत्साहित करतात आणि त्यांना नेहमी सकारात्मक राहण्याचा सल्ला देतात. त्यांचे पत्र वाचकांना प्रेरणा देतात आणि त्यांच्यात आत्मविश्वास निर्माण करतात.

या सर्व गोष्टींवरून हे स्पष्ट होते की साने गुरुजींच्या पत्रांमधून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे, स्वभावाचे आणि विचार पद्धतीचे दर्शन होते.

उत्तर लिहिले · 25/3/2025
कर्म · 220
0

साने गुरुजींच्या 'सुंदर पत्रे' या पुस्तकातील पत्रांमधून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे, स्वभावाचे आणि विचार पद्धतीचे दर्शन होते. ते कसे, हे खालीलप्रमाणे स्पष्ट केले आहे:


1. भावनिक आणि प्रेमळ स्वभाव:

साने गुरुजींची पत्रे वाचताना, त्यांची लोकांबद्दलची, विशेषतः मुलांबद्दलची आणि आपल्या सहकाऱ्यांबद्दलची Atmiyta दिसून येते. ते आपल्या पत्रांमध्ये प्रेमळ शब्दांचा वापर करतात, ज्यामुळे त्यांच्या स्वभावातील प्रेमळपणा आणि emotionality दिसून येते.

  • उदाहरण: 'श्यामची आई' या पुस्तकात त्यांनी आपल्या आईबद्दलचे प्रेम व्यक्त केले आहे, तसेच त्यांच्या पत्रातूनही ते इतरांबद्दलचा स्नेह व्यक्त करतात.

2. सामाजिक बांधिलकी आणि विचार:

साने गुरुजी हे एक समाजसुधारक होते आणि त्यांचे विचार त्यांच्या पत्रांमधून स्पष्टपणे दिसून येतात. ते जातीभेद, अस्पृश्यता आणि समाजातील इतर वाईट गोष्टींवर प्रहार करत असत. त्यांच्या पत्रांमध्ये समाजाला सुधारण्याची तळमळ दिसते.

  • उदाहरण: त्यांनी अनेक पत्रांमध्ये शिक्षणाचे महत्त्व सांगितले आहे. ते शिक्षणाच्या माध्यमातून समाज बदलू इच्छित होते, हे त्यांच्या विचारातून समजते.

3. साधेपणा आणि प्रामाणिकपणा:

साने गुरुजींच्या पत्रांची भाषा अतिशय सोपी आणि सरळ असते. क्लिष्ट शब्द वापरणे ते टाळतात. त्यांचे विचार प्रामाणिक असतात आणि ते आपल्या भावनांना स्पष्टपणे व्यक्त करतात. त्यांच्यात कोणताही maskara (mask) नसतो.

  • उदाहरण: ते आपल्या चुका आणि weaknesses मान्य करतात आणि त्यातून शिकण्याचा प्रयत्न करतात, हे त्यांच्या प्रामाणिकपणाचे लक्षण आहे.

4. आशावादी दृष्टिकोन:

साने गुरुजींच्या पत्रांमध्ये नेहमी सकारात्मकता (positivity) असते. ते लोकांना encourage करतात आणि चांगले काम करण्यासाठी प्रेरणा (motivate) देतात. त्यांच्या बोलण्यातून आणि लिखाणातून आशावाद झळकतो.

  • उदाहरण: ते कठीण परिस्थितीतही सकारात्मक राहण्याचा संदेश देतात. यामुळे त्यांचे व्यक्तिमत्व प्रेरणादायी ठरते.

साने गुरुजींच्या पत्रांमधून त्यांचे व्यक्तिमत्व, स्वभाव आणि विचार पद्धती स्पष्टपणे दिसून येतात.

उत्तर लिहिले · 25/3/2025
कर्म · 220
0

गौरी देशपांडे यांच्या 'पाऊस आला मोठा' या कथेतील स्त्री स्वभावाचे दर्शन खालीलप्रमाणे:

कथेत मधु आणि Appa नावाच्या दोन प्रमुख पात्रांच्या माध्यमातून लेखिकेने स्त्री स्वभावाचे विविध पैलू उलगडले आहेत.

  • मधु: ही शहरातील शिकलेली, आधुनिक विचारसरणीची स्त्री आहे. ती स्वतंत्र विचारांची आहे आणि स्वतःच्या मर्जीप्रमाणे निर्णय घेते. तिला Appa च्या पारंपरिक विचारांचे दडपण जाणवते, पण ती आपल्या मतांवर ठाम राहते.
  • Appa: ही पारंपरिक विचारांची, ग्रामीण भागातील स्त्री आहे. ती आपल्या रूढी-परंपरा जतन करून आहे. तिला नवऱ्याच्या आज्ञेत राहायला आवडते आणि कुटुंबाची काळजी घेणे हे आपले कर्तव्य मानते.

या दोघींच्या स्वभावातील विरोधाभास असूनही, त्यांच्यात एक प्रकारची Bonding दिसते. दोघी एकमेकींना समजून घेण्याचा प्रयत्न करतात आणि एकमेकांच्या मतांचा आदर करतात.

या कथेतील स्त्रिया प्रेमळ, सहनशील आणि समजूतदार आहेत. त्या आपल्या कुटुंबासाठी त्याग करायला तयार असतात. त्याचबरोबर त्या स्वाभिमानी आणि Independent सुद्धा आहेत. त्या स्वतःच्या हक्कांसाठी लढायला तयार आहेत.

उत्तर लिहिले · 25/3/2025
कर्म · 220
2
गॅट करार रद्द होऊन WTO अमलात आणण्यात आला.
त्यातून खालील बदल दिसून आले
  • भारताची निर्यात वाढली
  • भारतीय तिजोरीतील परदेशी चलन वाढले
  • जागतिककरण सुरू झाले
उत्तर लिहिले · 16/10/2022
कर्म · 61500