क्रेObserverश्मरचा व्यक्तिमत्व सिद्धांत विशद करा?
क्रेObserverश्मरचा व्यक्तिमत्व सिद्धांत विशद करा?
अर्नेस्ट क्रेObserverश्मर, एक जर्मन मानसोपचारतज्ज्ञ, यांनी व्यक्तीच्या शारीरिक संरचनेचा आणि व्यक्तिमत्त्वाचा संबंध दर्शवणारा सिद्धांत मांडला आहे. त्यांनी रुग्णांच्या निरीक्षणांवरून काही निष्कर्ष काढले, जे खालीलप्रमाणे आहेत:
- लठ्ठ (Pyknic):
या प्रकारच्या व्यक्ती जाड आणि गोल असतात. त्यांची मान जाड असते आणि छाती भरलेली असते. ते सामाजिक, आनंदी आणि आरामदायक जीवन जगणारे असतात.
- कृश (Asthenic/Leptosomic):
हे लोक उंच आणि पातळ असतात. त्यांचे खांदे निमुळते आणि चेहरा लहान असतो. ते अंतर्मुख, संवेदनशील आणि एकांतप्रिय असतात.
- ॲथलेटिक (Athletic):
या प्रकारच्या व्यक्तींमध्ये मजबूत शरीर आणि चांगले स्नायू असतात. ते उत्साही, आत्मविश्वासू आणि दृढनिश्चयी असतात.
- मिश्र (Dysplastic):
या प्रकारात वरील तीन प्रकारांचे मिश्रण असते. त्यांचे व्यक्तिमत्त्व अनिश्चित आणि अस्थिर असू शकते.
क्रेObserverश्मरने असा युक्तिवाद केला की विशिष्ट शारीरिक प्रकार विशिष्ट मानसिक आजारांशी संबंधित असू शकतात. उदाहरणार्थ, लठ्ठ लोकांमध्ये द्विध्रुवीय विकार (bipolar disorder) होण्याची शक्यता जास्त असते, तर कृश लोकांमध्ये स्किझोफ्रेनिया (schizophrenia) होण्याची शक्यता जास्त असते.
टीप: क्रेObserverश्मरचा सिद्धांत हा केवळ एक सामान्य दृष्टीकोन आहे आणि तो प्रत्येक व्यक्तीला लागू होत नाही. व्यक्तिमत्त्व अनेक घटकांनी प्रभावित होते, ज्यात आनुवंशिकता, वातावरण आणि अनुभव यांचा समावेश होतो.