ताराबाई शिंदे यांच्या स्त्री पुरुष तुलना या वैचारिक निबंधातील पुरुषप्रधान मानसिकतेवरील भाष्य काय आहे?
ताराबाई शिंदे यांच्या स्त्री पुरुष तुलना या वैचारिक निबंधातील पुरुषप्रधान मानसिकतेवरील भाष्य काय आहे?
1. स्त्रिया दुय्यम:
ताराबाई शिंदे यांनी पुरुषप्रधान संस्कृतीत स्त्रियांना दुय्यम स्थान दिले जाते हे स्पष्टपणे सांगितले आहे. समाजात पुरुषांना श्रेष्ठ मानले जाते आणि स्त्रिया त्यांच्या अधीन आहेत, ही मानसिकता त्यांनी उघडकीस आणली.
2. स्त्रियांचे शोषण:
पुरुषप्रधान মানসিকतेमुळे स्त्रियांचे शारीरिक, मानसिक आणि भावनिक शोषण होते, असे त्यांनी निदर्शनास आणले. बालविवाह, विधवांचे दुःख आणि समाजातील अन्यायकारक रूढी यांवर त्यांनी प्रखर टीका केली.
3. दुटप्पी भूमिका:
पुरुषप्रधान समाज स्त्रियांबद्दल दुटप्पी भूमिका घेतो. एका बाजूला स्त्रियांना देवी मानले जाते, तर दुसऱ्या बाजूला त्यांना शिक्षण आणि समान संधींपासून वंचित ठेवले जाते, यावर त्यांनी बोट ठेवले.
4. स्त्रियांची जबाबदारी:
केवळ स्त्रियाच घराची आणि समाजाची इज्जत सांभाळायला जबाबदार आहेत, असा दृष्टिकोन चुकीचा आहे. पुरुषप्रधान संस्कृतीत पुरुषांना त्यांच्या जबाबदाऱ्यांची जाणीव करून दिली जात नाही, असे त्यांनी सांगितले.
5. समाजाचा नकारात्मक दृष्टिकोन:
विधवा आणि परित्यक्तांकडे समाज नकारात्मक दृष्टीने पाहतो, कारण पुरुषप्रधान मानसिकता त्यांना समाजाचा भाग मानण्यास तयार नसते. या मानसिकतेवर त्यांनी जोरदार प्रहार केला.
6. धार्मिक आणि सामाजिक बंधने:
धार्मिक आणि सामाजिक बंधनांच्या नावाखाली स्त्रियांचे स्वातंत्र्य हिरावून घेतले जाते. या बंधनांना झुगारून देण्याची गरज आहे, असे ताराबाई शिंदे यांनी आग्रहाने सांगितले.
ताराबाई शिंदे यांनी 'स्त्री पुरुष तुलना' या निबंधातून तत्कालीन पुरुषप्रधान समाजातील अन्याय आणि विषमतेवर प्रकाश टाकला. स्त्रियांच्या हक्कांसाठी त्यांनी दिलेला लढा आजही प्रेरणादायी आहे.