
आंबेडकर
भीमराव रामजी आंबेडकर यांच्या दोन पत्नी होत्या.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी विपुल लेखन केले आणि अनेक भाषणे दिली, त्यापैकी काही प्रमुख लेखन आणि भाषणे खालीलप्रमाणे आहेत:
लेखन:
- The Problem of the Rupee: Its Origin and Its Solution - हा ग्रंथ त्यांनी लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समध्ये (London School of Economics) सादर केला. The Problem of the Rupee
- Castes in India: Their Mechanism, Genesis and Development - भारतातील जातीव्यवस्थेचे विश्लेषण. Castes in India
- Annihilation of Caste - जाती निर्मूलनावर आधारित त्यांचे विचार. Annihilation of Caste
- Who Were the Shudras? - शुद्रा कोण होते, याबद्दलचे त्यांचे संशोधन. Who Were the Shudras?
- The Buddha and His Dhamma - भगवान बुद्ध आणि त्यांच्या धम्मावरील त्यांचे लेखन. The Buddha and His Dhamma
- पाकिस्तान अथवा भारताची फाळणी - पाकिस्तानच्या निर्मितीवर भाष्य.
- Waiting for a Visa - हे त्यांचे आत्मचरित्र आहे.
भाषणे:
- Yeola Conversion Conference Speech (1935) - येवला येथे धर्मांतराच्या परिषदेतील भाषण, ज्यात त्यांनी हिंदू धर्म सोडण्याची घोषणा केली.
- Constituent Assembly Debates - संविधान सभेत केलेली भाषणे, ज्यात त्यांनी सामाजिक न्याय आणि समानतेवर जोर दिला.
- "The Untouchables: A Thesis" हे त्यांचे भाषण मानववंशशास्त्रज्ञांच्या परिषदेत झाले.
या व्यतिरिक्त, डॉ. आंबेडकरांनी अनेक लेख, पुस्तिका आणि शोध निबंध लिहिले, जे त्यांच्या 'Dr. Babasaheb Ambedkar: Writings and Speeches' या मालिकेत प्रकाशित झाले आहेत.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी वृत्तपत्रे सुरू करण्यामागे अनेक कारणे होती:
- सामाजिक समानता: त्यांना समाजातील दलित आणि मागासलेल्या लोकांमध्ये सामाजिक समानता आणि न्याय प्रस्थापित करायचा होता.
- जागरूकता: वृत्तपत्रांच्या माध्यमातून लोकांना त्यांचे हक्क आणि अधिकार समजावेत, यासाठी ते जनजागृती करू इच्छित होते.
- राजकीय आवाज: दलितांना राजकीय व्यासपीठ मिळावे आणि त्यांचे विचार लोकांपर्यंत पोहोचावेत, यासाठी त्यांनी वृत्तपत्रे सुरू केली.
- शिक्षण आणि प्रगती: लोकांना शिक्षण आणि विकासाच्या संधी उपलब्ध करून देणे, हा देखील वृत्तपत्रे सुरू करण्यामागचा एक उद्देश होता.
अधिक माहितीसाठी, आपण खालील दुवे पाहू शकता:
भारताच्या राजकारणातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे एक अत्यंत महत्त्वाचे आणि प्रभावशाली व्यक्तिमत्व होते. त्यांनी समाजातील दुर्बळ घटकांच्या हक्कांसाठी संघर्ष केला आणि भारताच्या संविधानात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. त्यांच्या योगदानाचा आढावा खालीलप्रमाणे घेता येईल:
- डॉ. आंबेडकरांनी अस्पृश्यता आणि जातीय भेदभावाच्या विरोधात ശക്ത भूमिका घेतली.
- त्यांनी दलित समाजाला सामाजिक समानता मिळवून देण्यासाठी अनेक आंदोलने केली.
- 'बहिष्कृत हितकारिणी सभा' (१९२४) आणि 'शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन' (१९४२) यांसारख्या संघटनांची स्थापना केली, ज्याद्वारे त्यांनी दलित समाजाच्या हक्कांसाठी संघर्ष केला.
- डॉ. आंबेडकर हे स्वतंत्र भारताच्या संविधान सभेचे सदस्य होते.
- त्यांनी मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून भारतीय संविधानाच्या निर्मितीमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
- भारतीय संविधानाने सर्व नागरिकांना समान अधिकार दिले आणि सामाजिक न्याय प्रस्थापित केला, ज्यामध्ये आंबेडकरांचे मोठे योगदान होते.
- डॉ. आंबेडकरांनी स्वतंत्र मजूर पक्षाची (Independent Labour Party) स्थापना केली, ज्याद्वारे त्यांनी कामगार आणि शेतकर्यांच्या हक्कांसाठी आवाज उठवला.
- त्यांनी राखीव जागांच्या माध्यमातून दलित समाजाला राजकीय प्रतिनिधित्व मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न केले.
- १९५२ मध्ये ते राज्यसभेचे सदस्य म्हणून निवडले गेले.
- डॉ. आंबेडकरांनी शिक्षणाचे महत्त्व जाणले आणि दलित समाजाने शिक्षण घ्यावे यासाठी प्रोत्साहन दिले.
- त्यांनी 'पीपल्स एज्युकेशन सोसायटी'ची स्थापना केली, ज्याद्वारे शिक्षण संस्था सुरू करून दलित विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षणाची सोय केली.
- अर्थशास्त्रातील त्यांचे विचार आजही मार्गदर्शक आहेत. त्यांनी 'प्रॉब्लेम ऑफ रुपी' (Problem of Rupee) या ग्रंथात भारतीय चलनासंबंधी आपले विचार मांडले.
- डॉ. आंबेडकरांनी महिलांच्या हक्कांसाठी आवाज उठवला.
- त्यांनी हिंदू कोड बिलाच्या माध्यमातून महिलांना समान अधिकार देण्याचा प्रयत्न केला, परंतु ते विधेयक पारित होऊ शकले नाही.
- महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ, बालभारती [https://ebalbharati.in/](https://ebalbharati.in/)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे हे योगदान भारतीय राजकारणाला आणि समाजाला दिशादर्शक ठरले आहे.