
काळा पैसा
प्राचीन काळातील इतिहासलेखन म्हणजे भूतकाळातील घटना, व्यक्ती आणि संस्कृती यांचा अभ्यास करून त्यांचे लेखन करणे होय. हे लेखन मौखिक परंपरेतून, शिलालेखातून, ताम्रपटातून, नाण्यांवरून, स्मारकांवरून आणि जुन्या कागदपत्रांवरून केलेल्या नोंदींवर आधारित होते.
प्राचीन इतिहास लेखनाची काही वैशिष्ट्ये:
- पुराणांवर आधारलेले: प्राचीन इतिहासलेखन हे बऱ्याचदा पुराणांवर आधारित होते. त्यामध्ये देवांच्या कथा, पौराणिक कथा, आणि दंतकथा यांचा समावेश असे.
- राजेशाही इतिहास: अनेकदा राजे आणि त्यांच्या वंशावळी, त्यांनी केलेले युद्ध आणि त्यांची साम्राज्ये यावर अधिक लक्ष केंद्रित केले जाई.
- धार्मिक दृष्टिकोन: इतिहासाकडे बघण्याचा दृष्टिकोन धार्मिक होता. घटनांचे स्पष्टीकरण देताना देव आणि दैवी शक्तींचा प्रभाव मानला जाई.
- अतिशयोक्ती: बऱ्याच वेळा घटनांचे वर्णन करताना अतिशयोक्ती वापरली जाई. त्यामुळे इतिहासातील तथ्य आणि कल्पना यांमध्ये फरक करणे कठीण होते.
उदाहरण:
- महाभारत आणि रामायण: हे प्राचीन भारतातील महत्त्वाचे ग्रंथ आहेत, जे त्या काळातील सामाजिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक जीवनावर प्रकाश टाकतात.
- शिलालेख आणि ताम्रपट: प्राचीन राजांनी कोरलेले शिलालेख आणि ताम्रपट त्यांच्या कारकिर्दीची माहिती देतात.
प्राचीन इतिहासलेखन हे इतिहासाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. त्यातून आपल्याला त्यावेळच्या समाजाची, संस्कृतीची आणि राजवटीची माहिती मिळते.
पर्जन्यकाळ म्हणजे पावसाळ्याचा काळ.
पर्जन्यकाळाची माहिती:
- पर्जन्यकाळात भरपूर पाऊस पडतो.
- नद्या, तलाव आणि धरणे पाण्याने भरतात.
- शेतजमिनीमध्ये पाणी मुरते आणि भूजल पातळी वाढते.
- झाडे आणि वनस्पतींना नवसंजीवनी मिळते.
- हा काळ शेतीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो.
भारतात, पर्जन्यकाळ साधारणतः जून ते सप्टेंबर या महिन्यांमध्ये असतो. या काळात नैऋत्येकडून येणारे मान्सून वारे (Monsoon winds) देशात पाऊस घेऊन येतात.
पर्जन्यमानावर परिणाम करणारे घटक:
- समुद्रापासूनचे अंतर
- पर्वतांची उंची आणि दिशा
- वाऱ्यांचे मार्ग
स्वातंत्र्योत्तर काळातील (१९४७ नंतरच्या) भारतातील काही प्रमुख घटना खालीलप्रमाणे आहेत:
- १९४७: भारताची फाळणी आणि पाकिस्तानची निर्मिती.
- १९४८: महात्मा गांधींची हत्या.
- १९५०: भारताचे संविधान लागू झाले आणि भारत एक प्रजासत्ताक बनला.
- १९५१: पहिली पंचवार्षिक योजना सुरू झाली.
- १९६२: चीन-भारत युद्ध.
- १९६५: भारत-पाकिस्तान युद्ध.
- १९६६: ताश्कंद करार.
- १९६९: १४ प्रमुख बँकांचे राष्ट्रीयीकरण.
- १९७१: भारत-पाकिस्तान युद्ध, बांग्लादेशाची निर्मिती.
- १९७४: भारताने पहिली अणुचाचणी केली.
- १९७५: आणीबाणी लागू झाली.
- १९७७: आणीबाणी समाप्त झाली.
- १९८४: ऑपरेशन ब्लू स्टार, इंदिरा गांधींची हत्या.
- १९९१: आर्थिक उदारीकरण सुरू झाले.
- १९९८: दुसरी अणुचाचणी.
- १९९९: कारगिल युद्ध.
- २००२: गुजरात दंगे.
- २००८: मुंबई दहशतवादी हल्ला.
- २०१४:planning commission बरखास्त करून निती आयोगची स्थापना.
- २०१६: नोटबंदी.
- २०१९: जम्मू आणि काश्मीर राज्याचे विभाजन, कलम ३७० रद्द.
या काही प्रमुख घटना आहेत, ज्यांनी भारताच्या इतिहासाला आणि भविष्याला आकार दिला.
अधिक माहितीसाठी, आपण खालील संकेतस्थळांना भेट देऊ शकता:
अश्मयुगाच्या काळात खालील तीन कालखंड पडतात:
- पुराण अश्मयुग (Paleolithic Age): हा कालखंड अश्मयुगाचा सर्वात जुना आणि मोठा कालखंड आहे. हा सुमारे 25 लाख वर्षांपूर्वी सुरू झाला आणि 10,000 वर्षांपूर्वी पर्यंत टिकला. या काळात मानवाने शिकारी आणि अन्न गोळा करून आपले जीवन व्यतीत केले.
- मध्य अश्मयुग (Mesolithic Age): हा कालखंड सुमारे 10,000 वर्षांपूर्वी सुरू झाला आणि 8,000 वर्षांपूर्वी पर्यंत टिकला. या काळात मानवाने लहान हत्यारे बनवण्यास सुरुवात केली आणि शिकार करण्याच्या पद्धतींमध्ये सुधारणा केली.
- नव अश्मयुग (Neolithic Age): हा कालखंड सुमारे 8,000 वर्षांपूर्वी सुरू झाला आणि 4,500 वर्षांपूर्वी पर्यंत टिकला. या काळात मानवाने शेती करण्यास सुरुवात केली आणि स्थायी वस्ती करून राहू लागला.
सामाजिक मानवशास्त्राच्या उदयाचा काळ 1870 मानला जातो, ह्या विधानाशी मी सहमत आहे. याचे कारण खालील प्रमाणे:
-
वैज्ञानिक दृष्टिकोन:
1870 च्या दशकात, मानवी समाजाचा अभ्यास करण्यासाठी अधिक वैज्ञानिक आणि पद्धतशीर दृष्टिकोन वापरला जाऊ लागला. ऑगस्ट कॉम्त (Auguste Comte) आणि हर्बर्ट स्पेन्सर (Herbert Spencer) यांसारख्या विचारवंतांनी सामाजिक विचारांना विज्ञानाच्या आधारावर मांडण्याचा प्रयत्न केला.
-
उत्क्रांतीवादी विचार:
चार्ल्स डार्विनच्या (Charles Darwin) उत्क्रांतीच्या सिद्धांताचा प्रभाव सामाजिक अभ्यासावर पडला. त्यामुळे समाजाचा अभ्यास उत्क्रांतीच्या दृष्टिकोनातून केला जाऊ लागला.
-
व्यावसायिक संस्था:
या दशकात, मानववंशशास्त्र आणि समाजशास्त्र यांसारख्या विषयांसाठी व्यावसायिक संस्था आणि शैक्षणिक विभाग सुरू झाले, ज्यामुळे या क्षेत्रांना अधिक मान्यता मिळाली.
-
मानववंशशास्त्रातील महत्त्वाचे अभ्यास:
लुईस हेन्री मॉर्गन (Lewis Henry Morgan) आणि एडवर्ड बर्नेट टायलर (Edward Burnett Tylor) यांसारख्या मानववंशशास्त्रज्ञांनी महत्त्वपूर्ण अभ्यास केले, जे सामाजिक मानवशास्त्राच्या विकासासाठी महत्त्वाचे ठरले.
त्यामुळे, सामाजिक मानवशास्त्राच्या उदयाचा काळ निश्चित करायचा झाल्यास 1870 हे वर्ष योग्य वाटते.
अधिक माहितीसाठी आपण खालील लिंकला भेट देऊ शकता: