
कंपनी
ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना अनेक घटकांनी एकत्रितपणे झाली. त्यापैकी काही प्रमुख घटक खालीलप्रमाणे आहेत:
- व्यापार आणि नफा: युरोपियन राष्ट्रांना पूर्वेकडील देशांशी व्यापार करून प्रचंड नफा कमवायचा होता. मसाल्याचे पदार्थ, रेशीम, चहा आणि इतर मौल्यवान वस्तूंची युरोपमध्ये खूप मागणी होती.
- साम्राज्यवादी महत्वाकांक्षा: युरोपातील राज्यांना आपले साम्राज्य वाढवायचे होते आणि त्यासाठी पूर्वेकडील बाजारपेठांवर नियंत्रण मिळवणे आवश्यक होते.
- स्पर्धा: इंग्लंडला इतर युरोपीय देशांशी (जसे की पोर्तुगाल आणि स्पेन) स्पर्धा करायची होती, जे आधीच पूर्वेकडील व्यापार मार्गांवर वर्चस्व गाजवत होते.
- joint-stock company: ईस्ट इंडिया कंपनी ही एक 'जॉइंट-स्टॉक कंपनी' होती, म्हणजे अनेक गुंतवणूकदार एकत्र येऊन कंपनीत पैसे गुंतवत होते. त्यामुळे मोठे भांडवल उभारणे शक्य झाले.
- राजकीय परिस्थिती: १६०० च्या सुमारास इंग्लंडमध्ये राजकीय स्थिरता होती, ज्यामुळे ब्रिटीश सरकारला कंपनीला पाठिंबा देणे सोपे झाले.
या पार्श्वभूमीमुळे ३१ डिसेंबर १६०० रोजी ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना झाली, ज्याने पुढील काही वर्षांत भारताच्या इतिहासाला एक नवीन वळण दिले.
मुद्दल (Principal): ₹८,५००
व्याजाचा दर (Rate of Interest): १५%
मुदत (Time): ३ वर्षे
साधे व्याज (Simple Interest) = (मुद्दल * व्याज दर * मुदत) / १००
= (८५०० * १५ * ३) / १००
= ३८२५
३ वर्षानंतर मिळणारी एकूण रक्कम = मुद्दल + व्याज
= ८५०० + ३८२५
= १२,३२५
म्हणून, ३ वर्षानंतर हर्षदला कंपनीकडून एकूण ₹ १२,३२५ मिळतील.
सांस्कृतिक मंडळ ही कंपनी नाही, तर हे सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करणारे एक मंडळ (organization) असू शकते. अनेक शाळा, कॉलेज,Societies आणि स्थानिक समुदाय आपापली सांस्कृतिक मंडळे चालवतात.
त्यामुळे, 'सांस्कृतिक मंडळ' नेमके कोणत्या कंपनीचे आहे हे सांगणे कठीण आहे. अधिक माहितीसाठी, तुम्हाला कोणत्या विशिष्ट सांस्कृतिक मंडळाबद्दल (Specific cultural group) जाणून घ्यायचे आहे, ते सांगावे लागेल.
इंग्रजांच्या सुरत वखारीतील कंपनीचे कर्मचारी खालीलप्रमाणे होते:
- अध्यक्ष (President): हा वखारीचा प्रमुख असे.
- council सदस्य: अध्यक्षाला प्रशासनात मदत करण्यासाठी council सदस्य असत.
- फॅक्टर (Factor): हे व्यापारी एजंट होते, जे मालाची खरेदी-विक्री आणि व्यवस्थापन करत.
- राईटर (Writer): हे लिपिक वर्गातील कर्मचारी होते, जे पत्रव्यवहार आणि हिशोब ठेवण्याचे काम करत.
- सर्जन्स (Surgeons): हे कर्मचारी कंपनीच्या कर्मचाऱ्यांसाठी वैद्यकीय सेवा पुरवत.
- इतर कर्मचारी: याशिवाय, वखारीमध्ये सैनिक, पहारेकरी आणि स्थानिक कामगार देखील होते.
सुरतची वखार ही ईस्ट इंडिया कंपनीसाठी खूप महत्त्वाची होती. येथे तयार होणारे सूती कापड इंग्लंडला पाठवले जाई, तसेच remitter म्हणून देखील या वखारीचा उपयोग केला जाई.
अधिक माहितीसाठी, आपण खालील लिंकवर भेट देऊ शकता:
